Ekonomi iyi gidiyorsa üç kişiden biri niye işsiz?

Ekonomi yazarı Alaattin Aktaş Türkiye ekonomisinin gerçeklerini Eko Analiz köşesinde anlattı.

EKONOMİ 13.04.2021, 09:07
Ekonomi iyi gidiyorsa üç kişiden biri niye işsiz?

Ekonomi yazarı Alaattin Aktaş bugünkü Eko Analiz köşesinde Türkiye'nin ekonomik gidişatını analiz etti. Aktaş "Ekonomi iyi gidiyorsa üç kişiden biri işsiz olmaz... Üç kişiden biri işsizse o ekonomiye iyi gidiyor denmez... Yani tam anlamıyla bu kediyse ciğer nerede, ciğer buysa kedi nerede" diye sorduğu yazıda şu soruyu sordu: Ekonomi iyi gidiyorsa üç kişiden biri niye işsiz?

Alaattin Aktaş'ın Eko Analiz köşesinden alıntı

Veriler şubat ayındaki durumu gösteriyor ve çalışma çağındaki her üç kişiden yaklaşık biri işsiz. Tam sayıyı verelim, her 100 kişiden 29’unun işi yok. Gerçi bu 29 kişi “resmen” işsiz sayılmıyor ve başka tanımlarla ifade ediliyorsa da gerçek bu!
Türkiye'de işsizler ordusuna 250 bin kişi daha katıldı

Nedense akla “Bu kediyse ciğer nerede, yok eğer bu ciğerse kedi nerede” hikayesi geliyor.

Sürekli olarak ekonomide bir darboğaz olmadığı, işlerin iyi gittiği söyleniyor değil mi...

Şu durumda eğer ekonomi iyi gidiyorsa bu işsizlik ne?

Yok eğer bu işsizlik gerçekse, ekonominin iyi gitmesi nasıl oluyor?

İşsizlik verilerini üreten neresi, Türkiye İstatistik Kurumu. Yani bu verileri devletin bu işi yapmakla görevli kurumu ortaya koyuyor.

İster misiniz şimdi birileri çıksın ve TÜİK’i işsizliği olduğundan kötü göstermekle suçlasın! Olur mu olur!

Şimdiye kadar neler gördük, neler yaşadık, nelere tanıklık ettik.

Ama tabii ki TÜİK’in kendini kurtaracağı bir hareket alanı var. TÜİK klasik yöntemle bulduğu orana işsizlik oranı diyor ama daha yüksek oranlar ortaya koyan verileri işsizlik olarak nitelemiyor.

Top ağlarla buluşmuş, tabelaya gol yazılmış, hatta maç bitmiş ama yenik taraf hala gol kelimesini telaffuzdan kaçınıp “Top ağlarımıza temas etti” demekle yetiniyor.

Nasıl hesaplanıyor?

Öncelikle şunu vurgulayalım; TÜİK, her ne kadar mevsim etkisinden arındırılmış verileri kullanıyor ve açıklama metnini bu oranlara göre kaleme alıyorsa da bizim tercihimiz arındırılmamış verileri kullanmaktan yana.

Gelelim oranlara... TÜİK, ocak ayı verisinden başlayarak her ay dört oran açıklıyor.

Bunlardan ilki klasik işsizlik oranı ve bu oran şubat ayında 14.1 olarak gerçekleşti.

İkinci oran, klasik yöntemle bulunan işsiz sayısına "zamana bağlı eksik istihdam” da eklenerek bulunan işsizlik oranı. Bu da yüzde 20.6 düzeyinde. Zamana bağlı eksik istihdam, “bir işi olan, ancak haftada fiili olarak kırk saatten az çalışmış ve mümkün olduğu takdirde daha fazla çalışma isteğinde bulunan” kişileri gösteriyor.

Geliyoruz üçüncü orana. İşsiz sayısına “potansiyel işgücü” ekleniyor ve hesaplama böyle yapılıyor. Bu oran şubat ayı için yüzde 23.1 olarak hesaplandı. TÜİK potansiyel işgücünü de şöyle tanımlıyor: “Ne istihdamda olan ne de işsiz sayılan çalışma çağındaki kişilerden; iş arayan fakat kısa sürede işbaşı yapabilecek durumda olmayanlarla iş aramadığı halde çalışma isteği olan ve kısa sürede işbaşı yapabilecek durumda bulunan kişiler."

Ve dördüncü oran... İşsiz sayısına, zamana bağlı eksik istihdam ve potansiyel işgücü eklenerek bir sayıya ulaşılıyor ve hesaplama bu şekilde yapılıyor. Bulunan oran da şubat ayı için yüzde 28.9. Bu oran atıl işgücü oranı olarak niteleniyor.

İşte tanımı her ne kadar işsizlik oranı değilse de bize göre gerçek işsizlik düzeyini bu oran yansıtıyor.

Atıl işgücüyle bulunan oran erkeklerde yüzde 25.2, kadınlarda yüzde 36 düzeyinde.

YILLIK CARİ AÇIK 40 MİLYAR DOLARA GİDİYOR...

Türkiye ocak ayındaki 1.8 milyar dolardan sonra şubatta 2.6 milyar dolar daha açık verdi ve iki aydaki cari işlemler dengesi açığı 4.4 milyar dolara ulaştı.

Geçen yılın aynı dönemindeki açık 3.4 milyar dolardı.

Yıllıklandırılmış açık da şubat sonu itibarıyla 37.8 milyar doları buldu. Yıllık açık, böylece 2018 yılının eylül ayındaki 40.9 milyar dolardan sonraki en yüksek düzeye çıkmış oldu. Yani yıllık cari açık son yirmi dokuz ayın, bir başka ifadeyle yaklaşık son iki buçuk yılın en yüksek düzeyinde bulunuyor.

Merkez Bankası verilerine göre şubat ayında portföy yatırımları yoluyla net 273 milyon dolarlık giriş gerçekleşti. Ama doğrusu şubat önemini çoktan yitirdi. Artık mart ayındaki hareket önemli. Merkez Bankası Başkanı’nın değiştirilmesiyle birlikte mart ayında hisse senedi ve devlet iç borçlanma senedi yoluyla gerçekleştirilen toplam çıkış 2.1 milyar doları buldu. Bu tutarı gün bazında değil, hafta bazında hesapladığımız için ödemeler dengesinde göreceğimiz çıkış bir miktar farklı olabilir.

Yorumlar (0)
19°
açık
Namaz Vakti 16 Haziran 2021
İmsak 03:24
Güneş 05:24
Öğle 13:10
İkindi 17:10
Akşam 20:45
Yatsı 22:36
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30