Havalimanı değil, tam bir karadelik: Zafer vurgunu para basıyor

Geçen yıl sadece 7 bin yolcunun kullandığı Zafer Havalimanı 2044 yılına kadar IC İçtaş tarafından işletilecek. Havalimanının performansı böyle devam ederse Hazine’den 208 milyon 131 bin 332 avro şirketin kasasına girecek. Artan kur nedeniyle 2020 yılında yaşanan 83,7 milyar liralık zarar pandemi döneminde halkın nefes almasını sağlardı. Her esnafa yaklaşık 840 bin TL yardım yapılabilir ya da aylarca ailelerin ekmek giderleri karşılanabilirdi.

EKONOMİ 28.02.2021, 17:55
Havalimanı değil, tam bir karadelik: Zafer vurgunu para basıyor

Türkiye’nin Kamu-Özel işbirliği finansman modeliyle yapılan ilk bölgesel havalimanı olan Zafer Havalimanı ülkede en az yolcunun kullandığı havalimanı. Kütahya, Afyon ve Uşak illerine hizmet vermek üzere yapılan Zafer Havalimanı Yap-İşlet-Devret, projelerinin en büyük çöküşlerinden bir tanesi. Havalimanı için verilen yolcu garantisi açıldığı günden bu yana bir kez bile tutturulamadı. Havalimanıın garanti maliyetleri ise her yıl Hazine’ye yük olmaya devam ediyor.

2012 yılında açılan Zafer Havalimanı 29 yıl 11 aylığına IC İçtaş İnşaat tarafından işletiliyor. Anlaşmaya göre havalimanından geçmeyen yolcu için 21 Mart 2044’e kadar şirkete devletin kasasından garanti bedeli ödenecek. AKP’ye yakınlığıyla bilinen IC İçtaş aynı zamanda İstanbul Yavuz Sultan Selim Köprüsü’nü de işletiyor.

Yolcu garantileri tutmayan havalimanının 2020 yılında hata payı yüzde 99. 2020 yılı için 1 milyon yolcu garantine karşılık havalimanını yalnızca 7 bin yolcu kullandı. Geçmeyen yolcunun garanti ödemesi ise 6 milyon 738 bin avro. Bu rakamlarla rekorlar kitabına aday.

Havalimanının 8 yıllık karnesi ise çöküntünün resmini netleştirir nitelikte. 2012-2020 yılları arasında 8 milyon 915 bin 411 yolcu garantisi verildi. Havalimanını bu 8 yılda yalnızca 318 bin 935 yolcu kullandı. Hata payı ise yüzde 97. Buna karşılık garanti ödemesi de 45 milyon 891 bin 152 Avro. Verilen Hazine garanti ödemeleriyle havalimanının nerdeyse maliyeti karşılanmış durumda.

Eğer hata payı yüzde 97 civarında devam ederse muhtemel yolcu sayısı 1 milyon 294 bin 915 olacak ve şirketin kasasına Hazine’den 208 milyon 131 bin 332 avro girecek. Şirketin karı ise yüzde 300 olacak.

KONUMU TARTIŞILMIŞTI

İstanbul, İzmir ve Ankara’nın ortasında bulunan havalimanının konumu yapım aşamasından itibaren tartışmalara neden olmuştu. Dönemin Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım ise havalimanının neden oraya yapıldığını şu sözler aynı zamanda iktidarın dev projeleri hangi mantıkla yaptığını gösteren iyi bir örnek:
“Partinin kuruluşunu ilan etmek için Afyonkarahisar'ı seçmiştik. O gün ben İstanbul'dan Afyon'a ancak 8 saatte gelebildim. Bilecik üzerinden rampalarda kamyonların, tırların arkasından yavaş yavaş Afyon'a ancak gelebildim. O günler geride kaldı. Artık Ankara'ya iki saatten az bir sürede gidiliyor. İstanbul'a keza yine en fazla 3 buçuk saatte gidilebiliyor. O yüzden de Afyon Zafer Havalimanı da istediğimiz yoğunlukta çalışmıyor. Yolları bu kadar çok güzel yapınca insanlar Kütahya'ya gitmişken havaalanına gideceğine buradan devam edeyim İstanbul'a hemen varırım diye düşünüyor.”

KUR ZARARI 83 MİLYAR TL

Hazine garantili projelerin garantileri anlaşma gereği dolar cinsinden veriliyor. Peki 2020 yılında dolar yükseldiği için artan garanti bedeli ne kadar?
Bu soru Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu’na, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda sorulmuş ve bakan Yap-İşlet-Devret projelerinde sadece dolar kuru yükseldiği için ortaya çıkan zararın 83,7 milyar lira olduğunu itiraf etmişti. Karaismailoğlu, kasım ayında komisyonda 2019’da 750 milyar TL olan bütçe giderlerinin 2020’de 920 milyar TL’ye nasıl ve neden çıktığını açıklarken şunları söylemişti; “KÖİ yatırımlarına harcanan döviz cinsinden tutarlar, değişen döviz kuruna göre revize edilmiştir. Güncellenmiş ve kur farkından artan tutarın toplamı ise yaklaşık 83,7 milyar TL’dir”

ÜLKE RAHAT EDERDİ

Gündelik hayatın içinde bu büyüklükte paraların zihinlerinde netleşmesi mükün değil. Yurttaşlar için bu paranın alternatif faydasını hesapladık. Sağlık Bakanlığı ve Karayolları bütçesinden ayrılan 83,7 milyar TL’lik bedel ne anlama geliyor? İşte yanıtlar…

♦ 503 adet: Bu parayla bugünlerde yurttaşların kuyruğa girdiği tanesi 2 lira olan ekmeklerden 110 milyar 682 milyon adet alınabiliyordu. Bu ekmekler 83 milyona eşit dağıtılsa herkese 503 adet ekmek düşüyordu.

♦ 4 bin 32 lira: Bu para 83 milyon kişiye eşit bölüştürülse herkese 1008 lira, her 4 kişilik aileye 4 bin 32 lira düşüyordu. Pandemi döneminde bir nebze de yaralar sarılmış olurdu.

♦ 839 bin 456 TL: Bu para 2020’de iflas eden 99 bin 588 esnafa verilse her esnafa 839 bin 456 TL düşüyordu. Nefes almaları sağlanabilirdi.

♦ 16 milyon 720 bin: Bu parayla tanesi 5 bin lira olan tabletlerden, 16 milyon 720 bin öğrenciye birer tane dağıtılabilirdi.

♦ 334 milyon 400 bin: Bu parayla bir tanesi ortalama 250 TL olan 334 milyon 400 bin elektrik faturası ödenebiliyordu.

***

HAVALİMANI AÇILDIĞINDAN BERİ ÖDENEN GARANTİ PARA (milyon avro)

2013
4.6

2014
4.9

2015
5.2

2016
5.6

2017
5.8

2018
6.1

2019
6.4

2020
6.7

Yorumlar (0)
19°
açık
Namaz Vakti 19 Nisan 2021
İmsak 04:39
Güneş 06:12
Öğle 13:08
İkindi 16:53
Akşam 19:54
Yatsı 21:21
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 33 71
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 33 65
4. Trabzonspor 34 59
5. Alanyaspor 34 52
6. Gaziantep FK 33 51
7. Hatayspor 33 50
8. Sivasspor 33 50
9. Karagümrük 33 49
10. Göztepe 34 46
11. Antalyaspor 34 42
12. Konyaspor 33 41
13. Rizespor 33 39
14. Malatyaspor 33 37
15. Ankaragücü 33 37
16. Kasımpaşa 34 37
17. Kayserispor 33 34
18. Başakşehir 33 33
19. Erzurumspor 34 31
20. Gençlerbirliği 33 31
21. Denizlispor 33 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 30 58
4. İstanbulspor 31 57
5. Altay 30 54
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Tuzlaspor 31 47
9. Ümraniye 30 44
10. Bursaspor 30 43
11. Bandırmaspor 30 39
12. Boluspor 30 35
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 30 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 30 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 32 66
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 32 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 31 52
7. Tottenham 32 50
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 31 45
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 31 33
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 31 70
2. Real Madrid 31 67
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 31 64
5. Villarreal 31 49
6. Real Betis 31 48
7. Real Sociedad 31 47
8. Granada 30 39
9. Levante 31 38
10. Celta de Vigo 31 38
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Osasuna 31 37
13. Cádiz 31 36
14. Valencia 31 35
15. Getafe 31 31
16. Deportivo Alaves 31 27
17. Huesca 31 27
18. Real Valladolid 30 27
19. Elche 31 26
20. Eibar 31 23