Sanayi bu yıl binbir güçlükle ayakta durdu

MMO’nun sanayi raporunda kredi genişlemesi, büyümüş bütçe açığı, bastırılmış döviz kuru, düşük tutulmuş kredi faizleri ile sanayinin 2020’yi su üstünde geçirdiği vurgulandı. Sanayinin kıt kanaat ayakta durduğu belirtildi.

EKONOMİ 20.02.2021, 18:47
Sanayi bu yıl binbir güçlükle ayakta durdu

TMMOB Makina Mühendisleri Odası (MMO), 67’nci Sanayinin Sorunları ve Analizi bültenini yayımladı. Bültende sanayinin 2020’de yaşadıkları ve 2021’e taşıdığı sorunlara dikkat çekildi. Buna göre ülke ekonomisinin omurgasını oluşturan sanayi sektörü, pandeminin damgasını vurduğu 2020 yılını küçülmeden, kıt kanaat ayakta geçirdi. Bu durum ise ülke ekonomisinin tümüne de küçülmeden yılı tamamlama zemini hazırladı. Ne var ki, bu kıt kanaat da olsa ayakta durma, ileriye dönük önemli kırılganlıklar biriktirerek ancak gerçekleşti.

Genişletilmiş para politikası, kredi genişlemesi, büyümüş bütçe açığı, bastırılmış döviz kuru, düşük tutulmuş kredi faizleri ile zorlanan iç talep, genelde ekonomiye, özelde sanayiye su üstünde 2020’yi geçirme imkânı verse de, ileriki yıllarda suyun üstünde durmayı güçleştirecek önemli yükler bindirdi. Raporda bu anlamda sanayini 2020 serüvenini “Kıt kanaat geçinmeye” benzetmenin mümkün olduğu belirtildi. Bunun ileriki yıllarda tekrarı, sürdürülebilirliği ise oldukça zor.

Raporda öne çıkan başlıklar şöyle:

İŞSİZLİKLE BAŞ ETMENİN YOLU YÜZDE 5 BÜYÜME

Pandemi şartlarında ekonomilerin kapandığı, iç talebin düştüğü tüm dünyada, özellikle merkez ülkelerde 2020, ağır küçülme yılı oldu. Avrupa İstatistik Ofisi, Eurostat’ın tahminine göre Avro alanının 2020’de küçülmesi yüzde 6,8, AB’nin küçülme oranı ise yüzde 6,4’ü buldu. Bu şartlar içinde Türkiye ekonomisinin 2020 büyüme oranının en az yüzde 2’yi bulması dikkat çekicidir. Ne var ki, bu oranın önünü ve arkasını resmi büyüterek iyi gözlemek gerekir. Ülke ekonomisinin Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçiş yılı olan 2018’den itibaren düşük büyüme patikasına girdiği ve son 3 yıldaki büyüme oranın ortalama yüzde 2’ye indi. Başta istihdam-işsizlik olmak üzere birçok sorunuyla baş edebilmek için ortalama yüzde 5-6 büyümeye ihtiyacı olan Türkiye’nin, son 3 yılında yüzde 2’lik büyümesi ile yetinemeyeceği, bunun birçok sorunu biriktirdiği belirtilmelidir.

SANAYİDE BATIK KREDİ 20 MİLYAR TL’YE YAKIN

2020’de 3,8 trilyon TL’ye ulaşan banka kredilerinin “Takipteki kredi” kısmı 167 milyar TL olarak tanımlanıyor. Bu da kredilerin yüzde 4,4’ü tutarında. Geniş anlamda sanayinin kullandığı krediler bu toplamda 1,1 trilyon TL’yi bulurken, takipteki kredi tutarı 20 milyar TL’ye yakın. Bu da toplam kredilerin yüzde 2’sinin biraz altı demek. Dolayısıyla sanayide batık kredi oranı daha düşük görünüyor. Ancak bu, sektörden sektöre değişiyor. Örneğin kredilerin en çok kısmını kullanan tekstilde takipteki kredi oranı yüzde 4,4’ü bulurken en çok kredi kullananlardan metal ana sanayiinde yüzde 3,2 gıda da ise yüzde 3,8 olarak gerçekleşiyor.

İMALAT SANAYİİ DIŞ AÇIĞI 20 MİLYAR DOLAR

2019 yılında büyümek bir yana, yüzde 0,7 oranında küçülen sanayinin ithalatı da azalmıştı. Dolayısıyla imalat sanayiinde dış ticaret 2019 yılında 9 milyar dolar fazla verdi. 2020’de ise imalat sanayiinde ithalat artarken ihracat azaldı ve dış ticaret açığı 20 milyar dolara yaklaştı. Bu sonuç, 37 milyar dolara yakın açık veren cari dengeyi de etkiledi. İmalat sanayiinde net fazla veren sektörlerin başında gelen giyim sanayii 2020’de de bu özelliğini korudu ve 2019’a göre azalsa da 13,8 milyar dolar fazla verdi. Gıda, net fazla veren ikinci sektör ve 2020 net fazlası 7,9 milyar dolara yaklaştı. Tekstilin net fazlası da 7,5 milyar dolara yakın gerçekleşti.

SANAYİ YUKARI İSTİHDAM AŞAĞI

Sanayi üretimi endeksinde 2020’de yıllık yüzde 1,5 artış görülmesine karşın sanayi istihdamının 37 bin, oran olarak da yüzde 0,7 azalması dikkat çekiyor. Sanayide çalışan sayısı 2019’da 5 milyon 561 iken, 2020’de 5 milyon 524 olarak belirlendi. Bu da 37 bin istihdam azalışı demek. Oran olarak yüzde 0,7 sanayi istihdam azalması yaşanmış görünüyor.
Öte yandan çalışılan saat başına üretimin 2020’de yüzde 6 artmış olması dikkat çekici bir detay. Pandemi nedeniyle aynı işin daha az işçiyle ve daha uzun çalıştırmak yoluyla bu verimliliğin elde edilmiş durumda.

ENFLASYON VE CARİ AÇIK YAN ETKİSİ

Ticari kredilerin ve tüketici kredilerinin daha çok kamçılanmasıyla, ekonomi, geniş anlamda da sanayi, dibe vurmaktan kurtarıldı ama iki yan etki, enflasyon ve cari açık artışları, hem büyüme hızını kesti hem de 2021’e önemli kamburlarla girilmesine yol açtı.

Yurtiçi üretici ya da sanayici fiyatları 2020’de yüzde 25,15’i; imalat sanayii ürünlerindeki yıllık fiyat artışı da yüzde 27,3’ü buldu. Sanayinin harareti, cari açığı da büyüttü. 2020’de imalat sanayiinde ithalat artarken ihracat azaldı ve dış ticaret açığı 20 milyar dolara yaklaştı. Bu sonuç, 37 milyar dolara yakın açık veren cari dengeyi doğrudan şekillendirdi.
Enflasyon ve cari açık, önümüzdeki dönemde de genelde ekonomi özel olarak da sanayi açısından kritik önemde. Özellikle yükselen ithal emtia fiyatları önem kazanıyor. Petrol, gıda, metal gibi ürünlerin uluslararası piyasaları yükseliyor. Türkiye sadece enerji değil, ana metal ve gıda gibi sektörlerde de ciddi ithalatçı konumunda. Hem üretim hem de tüketim yapısında ithalat oldukça yüksek. Bu nedenle, emtia fiyatlarındaki artışlar bir yandan ithalat faturasını kabartırken diğer yandan girdi maliyeti kanalıyla enflasyonu olumsuz etkiliyor. Eylülden bu yana petrol fiyatları yüzde 50, ana metal ve tarımsal emtia fiyatları yüzde 20 civarında yükseliş gösterdi. Diğer ürün fiyatlarında da önemli artışlar var. Bu gelişmeler ithalat fiyatlarını ciddi şekilde yukarı çekmeye başladı. Dünya emtia fiyatlarındaki yükseliş, Türkiye’nin enflasyon ve cari işlemler dengesine dair en önemli risk ve 2021’in de en önemli tehdidi.

Yorumlar (0)
19°
açık
Namaz Vakti 27 Şubat 2021
İmsak 06:12
Güneş 07:36
Öğle 13:22
İkindi 16:26
Akşam 18:58
Yatsı 20:17
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 25 54
2. Beşiktaş 25 54
3. Fenerbahçe 25 51
4. Trabzonspor 25 48
5. Alanyaspor 25 42
6. Hatayspor 25 42
7. Gaziantep FK 26 40
8. Karagümrük 25 37
9. Antalyaspor 25 33
10. Göztepe 25 32
11. Konyaspor 25 31
12. Sivasspor 24 31
13. Malatyaspor 26 31
14. Kasımpaşa 25 29
15. Rizespor 25 27
16. Kayserispor 25 25
17. Erzurumspor 25 25
18. Başakşehir 25 24
19. Denizlispor 26 21
20. Gençlerbirliği 25 21
21. Ankaragücü 24 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 23 53
2. Samsunspor 23 49
3. İstanbulspor 23 43
4. Altınordu 23 41
5. Adana Demirspor 23 39
6. Ankara Keçiörengücü 23 38
7. Altay 23 38
8. Tuzlaspor 23 38
9. Bandırmaspor 23 31
10. Bursaspor 23 31
11. Ümraniye 23 31
12. Adanaspor 23 26
13. Menemenspor 23 26
14. Balıkesirspor 23 24
15. Boluspor 23 23
16. Akhisar Bld.Spor 23 19
17. Ankaraspor 23 14
18. Eskişehirspor 23 7
Takımlar O P
1. Man City 25 59
2. M. United 25 49
3. Leicester City 25 49
4. West Ham 25 45
5. Chelsea 25 43
6. Liverpool 25 40
7. Everton 24 40
8. Aston Villa 23 36
9. Tottenham 24 36
10. Leeds United 25 35
11. Arsenal 25 34
12. Wolverhampton 25 33
13. Crystal Palace 25 32
14. Southampton 25 30
15. Burnley 25 28
16. Brighton 25 26
17. Newcastle 25 25
18. Fulham 25 22
19. West Bromwich 25 14
20. Sheffield United 25 11
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 23 55
2. Real Madrid 24 52
3. Barcelona 24 50
4. Sevilla 23 48
5. Real Sociedad 24 41
6. Villarreal 24 37
7. Real Betis 24 36
8. Levante 24 31
9. Granada 24 30
10. Athletic Bilbao 23 29
11. Celta de Vigo 24 29
12. Valencia 24 27
13. Osasuna 24 25
14. Cádiz 24 25
15. Getafe 24 24
16. Deportivo Alaves 24 22
17. Eibar 24 21
18. Real Valladolid 24 21
19. Elche 23 21
20. Huesca 24 19