'ABD ve AB taviz istiyor'

Brüksel’de gerçekleşecek NATO Zirvesi öncesi yapılan görüşmeler, ABD Başkanı Joe Biden'a yapılan jestler, AKP'li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ı masada sıkıştırmaktan kurtaramayabilir. Zira ABD ve AB taviz istiyor.

GÜNDEM 05.06.2021, 14:58 05.06.2021, 15:01
'ABD ve AB taviz istiyor'

Beyaz Saray, geçen perşembe günü yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Joe Biden'ın 14 Haziran'da NATO Liderler Zirvesi’ndeki temasları kapsamında AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ile bir araya gelerek ikili ve bölgesel “tüm konuları” ele alacağını açıkladı. Bir süredir çeşitli nedenlerle ertelenen bu görüşmenin kesinleşmesi, Erdoğan cephesinde kısa bir nefes aldırdı. Fakat bu kesinlik, kendisine duyulan uluslararası güvensizlikle yalnızlaşan ve sıkıştığı ekonomik darboğazdan bir türlü çıkamayan AKP için garanti değil.

NATO Liderler Zirvesi, 14 Haziran’da Belçika’nın başkenti Brüksel’de gerçekleşecek. Zirve öncesi hazırlıklar, diplomatik temaslar ve üst düzey yetkililerin birinci ağızdan yaptığı açıklamalar, Brüksel’de gerçekleşecek kritik toplantının Türkiye için ifade ettiği anlamın adeta ön gösterimi.

İşte Birgün'de yer alan analiz:

DOSTLUK GEÇMİŞTE KALDI ÇIKARLARI KONUŞALIM

Donald Trump döneminde kopma noktasına gelen Trans-Atlantik ilişkileri, Biden yönetimi ile birlikte oldukça sıcak mesajları içeren, hızlı bir şekilde toparlama yoluna giderken Erdoğan’ın işi AB üyesi ülkeler kadar kolay değil. Şüphesiz, dostu Trump ile yakın dostluğa sahip Erdoğan ve ABD ilişkileri en zor dönemlerinden birini yaşayacağı Biden’ın adaylığı döneminde de sık sık konuşulan konulardan sadece biriydi.

Biden ile 14 Haziran’da Brüksel’de gerçekleşecek ilk yüz yüze görüşme ve Liderler Zirvesi gelecek dönem Türkiye’nin uluslararası konumlanışında bir dönüm noktası. Fakat Ankara-Washington arasında S-400 hava savunma sistemi, F-35 askeri uçak programı, Suriye, Doğu Akdeniz, Halkbank davası konusundaki uzlaşmazlık bu toplantıyla sona erebilir mi? Biden, bölgedeki çıkarlarını iki jeste bırakır mı? Pek mümkün görünmüyor.

Biden’ın 21 Ocak’ta görevi devralmasıyla birlikte Erdoğan, birçok konuda ters düştüğü yeni yönetimle iyi ilişkiler kurmak adına adımlar atmaya başladı. Batı'ya reform müjdeleri, ardından Biden'a eski tanışığız mesajları, son olarak yabancı basında Rus uzmanları Biden’a sinyal göndermek için eve yolladı” haberleri... Tüm bunlar ABD’ye yapılan jestler olarak değerlendirildi. Uzun bir süredir dış politikada yalnız, diplomasi kanallarını büyük ölçüde kapatan iktidarın son dönemde gerçekleştirdiği üst düzey temaslar ise bu toplantının getirecekleri ve götüreceklerini anlamak adına önemli. Fakat görüşmelerin öncesinde ve sonrasında tarafların yaptığı açıklamalar, Erdoğan’ın “taviz” vermediği, “somut adımlar atmadığı” ölçüde, Biden yönetimi tarafından samimi bulunmayacağı açık bir şekilde görülüyor.

ABD JEST DEĞİL BİAT İSTİYOR

Biden yönetiminden Ankara'ya üst düzey ilk ziyaret 27-28 Mayıs'ta gerçekleşti. Nisan ayında ataması yapılan ABD Dışişleri Bakanlığı'nın iki numarası Bakan Yardımcısı Wendy Sherman, Türkiye'de gerçekleştirdiği temaslarının ardından yaptığı açıklamada, “S-400'leri almak NATO ittifakında sorun yaratıyor. Alternatif sunduk, tam olarak ne yapmaları gerektiğini biliyorlar. Umarım ortak bir yol bulabileceğiz. Bu teknik detay bir konu değil, siyasi bir şey değil. Türkiye durumun farkında, atması gereken adımları biliyor. Nasıl bu adımların atılacağını da görüştük, bu Türkiye'nin kararı olacak.” ifadelerini kullandı. Ankara’daki ziyaretinin ardından Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, ABD Dışişlerinin iki numarası Sherman’ı İstanbul’da ağırladı. Cumhurbaşkanlığı yaptığı açıklamada,“Görüş ayrılıklarına rağmen ilişkilerimizin stratejik bir anlayışla ve pozitif gündemle ilerletilmesinin önemine değinildi” denildi.

ABD’li üst düzey yetkili kararlı bir şekilde “Türkiye atması gereken adımları” biliyor vurgusu yaparken, iktidar cephesinde öne çıkan, “pozitif gündem” oldu. Rusya’dan alınan ve henüz kurulumu tamamlanmamış olan S-400’ler, zirvede kurulacak masada, ABD’nin diğer NATO üyeleriyle birlikte Türkiye’yi sıkıştırması beklenen birinci madde. Peki NATO üyesi Türkiye, bu konuda geri adım atacak mı?

Erdoğan, 1 Haziran’da TRT 1 Ve TRT Haber'in ortak yayınına katıldı ve S-400’ü durup dururken almadığına vurgu yaptı. Parasını ödediği halde teslim alamadığı F35 savaş uçakları tepkisini dile getirdi. Erdoğan, “Biz bir kasaba devleti değiliz, biz Türkiye Cumhuriyeti'yiz. Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ni bu şekilde köşeye sıkıştıranlar önemli bir dostu kaybederler. Biz NATO'da seninle beraber olacağız. NATO'nun ilk beş devletinden bir tanesi olacağız, güçlü devletinden bir tanesi" dedi. Ekran karşısında izleyen milyonlara ne olursa olsun egemenlik haklarından vazgeçmeyen bir lider imajını çizmek isteyen Erdoğan, diğer yandan Biden’a “Bu dostluk bitmesin” dedi. Masada bu kadar sert olabilecek mi? İşte bu CAATSA yaptırımlarıyla 2 ayını geride bırakan ve ekonomik krizin içindeki bir ülkeyi yönetemeyen Cumhurbaşkanı’nın en büyük çelişkisi.

NE RUSYA’DAN NE ABD’DEN VAZGEÇMEK İSTEMİYOR

Öte yandan AKP Sözcüsü Ömer Çelik, geçen perşembe günü partinin MKYK toplantısı sonrasında açıklamalarda bulunarak, “pozitif ajanda” mesajını bir kez daha yineledi. Çelik’in,“Yeni dönemi ABD ile pozitif ajanda temelinde değerlendirmek istiyoruz. Eğer pozitif ajanda temelinde değerlendirirsek, odak noktamız o olursa negatif unsurları çözmek daha kolay olur aynı zamanda da daha büyük işleri Türkiye ve ABD'nin beraber başarması gibi bir tabloya beraberce imza atabiliriz” ifadelerini kullandığı gün, TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AKP İstanbul Milletvekili Akif Çağatay Kılıç, uluslararası medya ile bir araya geldi ve “S-400 konusu, bizim için kapanmıştır” dedi. Kılıç, “Rusya ile olan ilişkilerimiz ABD’ye alternatif değil. ABD ile olan ilişkilerimiz de Rusya’ya alternatif değil” vurgusu yaptı.

Bir yanda oldukça sakin bir şekilde, dostluk temennisinde bulunan Çelik, diğer yanda “Bir tercih yapmayacağız” mesajı veren Kılıç. Erdoğan’ın işi sadece Brüksel’de değil, Ankara’da da zor gibi görünüyor.

GERGİNLİK HATTINDA GELECEK KURABİLİRLER

Türkiye AB ve ABD’li müttefikleri ile ilişkilerini toparlamaya çalışırken farklılıkların kolay bir şekilde çözülemeyeceğinin farkında. Son yıllarda uzlaşmadan uzak, uluslararası ittifakların dışına itilen iktidarın eli NATO üyesi diğer ülkelerin karşısında çok güçlü olmasa bile ABD, Türkiye’nin bölgesel gücünün farkında. Her fırsatta insan hakları, çoğulculuk, farklılıklara saygı gibi konularda “cesur” konuşmalar yapsa bile Biden’ın özlemi, Trump döneminde ülkenin gerileyen dış politikadaki hegemonyasını tekrardan toparlamak ve savaş örgütü NATO’yu yeniden etkin kılarak kaybettiği yılları geri almak. Amerikan emperyalizminde Biden ile birlikte yeni açılan bu sayfada şüphesiz Türkiye, her geçen gün ilgi odağının yoğunlaştığı Doğu Akdeniz’de bocalıyor. Fakat tüm bunların yanında Libya’daki varlığıyla ABD’nin de çok kolay vazgeçmek istemeyeceği, kontrol edememekten sakınacağı bir yerde duruyor. Öte yandan Suriye’de çatışmalarda pay sahibi Erdoğan’ı ikna etmek, Rusya’nın Esad güçlerine desteği ile bölgede sevilen Putin’i oyun dışı bırakmak için iyi bir fırsat. Eğer Erdoğan bölgede, Asya’da ve Doğu Akdeniz’de koşulsuz şartsız emperyalizmin politikalarıyla ters düşmeyecek bir konuma kendisini yerleştirirse Batı ile ilişkiler toparlanabilir. Özellikle Rusya ve Çin politikaları oldukça keskin olan Biden’ı ikna etmek, Ukrayna-Donetsk çatışmalarında Rusya karşısında konumlanması gibi attığı adımlar yeterli olmayacaktır.

WASHINGTON VE ANKARA ARASNDAKİ ANLAŞMAZLIK DOSYALARI

- Rusya’dan satın alınan S-400 henüz etkinleştirilmedi. Fakat ABD, CAATSA yaptırımlarını, 6 Nisan’da başlattı. Buna göre Türkiye, ABD'den ihracat lisansı alamıyor, ABD'nin ve bağlantılı olduğu uluslararası finans kuruluşlarının kredilerinden faydalanamıyor.

- Diğer anlaşmazlık dosyası ise, İran’ın BM tarafından uygulanan yaptırımları delmesine yardım etmekle suçlanan “Halkbank” davası.

- ABD ve Türkiye, Libya'da Abdülhamid Dibeybe liderliğinde kurulan yeni hükümetin güvenoyu alması sürecinde iş birliği yaptı. Fakat ABD sık sık yabancı güçlerin Libya'dan çekilmesi için tanınan sürenin dolduğuna işaret ederek Türkiye ve Rusya'dan Libya’daki güçlerini çekmesini istiyor.

- ABD, Suriye’nin kuzeyinde IŞİD’le mücadele kapsamında YPG tarafından oluşturulan Suriye Demokratik Güçleri’ne destek veriyor. Türkiye desteğin geri çekilmesini istiyor.

27 MAYIS-3 HAZİRAN ARASINDAKİ YOĞUN GÖRÜŞME TAKVİMİ

27 Mayıs: Erdoğan, ABD’li şirketlere Türkiye’de daha fazla yatırım yapmaları çağrısında bulundu. Erdoğan, zaman zaman görüş farklılıkları olsa bile ciddi bir yatırım potansiyeli olduğunu belirtti.

Erdoğan: 100 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefimize ulaşmak için samimi, saygılı, ortak çıkarlara ve değerlere dayanan bir yaklaşıma ihtiyaç duyuyoruz.

28 Mayıs: Washington’dan Ankara'ya Biden yönetiminin ilk üst düzey ziyareti gerçekleşti. ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Wendy Sherman, Ankara'ya geldi.

Sherman: S-400'leri almak NATO ittifakında sorun yaratıyor. Alternatif sunduk, tam olarak ne yapmaları gerektiğini biliyorlar. Umarım ortak bir yol bulabileceğiz. Bu teknik detay bir konu değil, siyasi bir şey değil. Türkiye durumun farkında, atması gereken adımları biliyor. Nasıl bu adımların atılacağını da görüştük, bu Türkiye'nin kararı olacak.

21 Haziran: Erdoğan, TRT 1 Ve TRT Haber'in ortak yayınına katıldı, S-400’ü durup dururken almadığına vurgu yaptı. Erdoğan, “Biz bir kasaba devleti değiliz, biz Türkiye Cumhuriyeti'yiz. Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ni bu şekilde köşeye sıkıştıranlar önemli bir dostu kaybederler. Biz NATO'da seninle beraber olacağız. NATO'nun ilk beş devletinden bir tanesi olacağız, güçlü devletinden bir tanesi"

2 Haziran: ABD'nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Linda Thomas-Greenfield, Ankara’da Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın ile görüştü. Açıklamada, Thomas-Greenfield’ın, Türkiye'de sivil toplum ve muhalefetle ilgili sınırlamalar dahil olmak üzere ABD'yi ilgilendiren alanları da gündeme getirerek, ABD'nin bu konudaki endişelerini dile getirdiği belirtildi.

3 Haziran: AKP Sözcüsü Ömer Çelik: “Yeni dönemi ABD ile pozitif ajanda temelinde değerlendirmek istiyoruz.”

3 Haziran: TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AKP İstanbul Milletvekili Akif Çağatay Kılıç, uluslararası medya ile bir araya geldi. “S-400 konusu, bizim için kapanmıştır” ifadelerini kullanan Kılıç, “Rusya ile olan ilişkilerimiz ABD’ye alternatif değil. ABD ile olan ilişkilerimiz de Rusya’ya alternatif değil” vurgusu yaptı.

Yorumlar (0)
19°
açık
Namaz Vakti 14 Haziran 2021
İmsak 03:24
Güneş 05:24
Öğle 13:09
İkindi 17:09
Akşam 20:44
Yatsı 22:35
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30