'Aşıda üçüncü doz' tartışmasında son nokta: Zararlı mı gerekli mi?

‘3. doz gerekli mi değil mi?’ tartışmasına Dünya Sağlık Örgütü de katıldı: ‘3. doz için daha fazla veriye ihtiyaç var’ açıklaması kafaları karıştırdı. Hürriyet'ten Fulya Soybaş uzmanlarla görüştü ve o tartışmalara son noktayı koydu.

SAĞLIK 12.07.2021, 08:28
'Aşıda üçüncü doz' tartışmasında son nokta: Zararlı mı gerekli mi?

‘3. doz gerekli mi değil mi?’ tartışmasına Dünya Sağlık Örgütü de katıldı: ‘3. doz için daha fazla veriye ihtiyaç var’ açıklaması kafaları karıştırdı. Hürriyet'ten Fulya Soybaş uzmanlarla görüştü ve o tartışmalara son noktayı koydu.

İşte Soybaş'ın o haberi:

Reuters haber ajansına konuşan DSÖ yetkilisi üçüncü doz aşıların gerekli olup olmadığına dair henüz kesin veriler elde edilememekle beraber cesaret verici veriler topladıklarını ve araştırmaların devam ettiğini belirterek, “Mevcut COVID-19 aşılarının korunma süresinin ne kadar olduğu ve ek bir dozunun kimler için yararlı olup olmayacağı konusunda sınırlı veri bulunmakta” açıklaması yaptı.

"HER AÇIKLAMANIN KENDİ DİNAMİĞİ VAR"

Klimik Yönetim Kurulu üyesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji uzmanı Prof. Dr. Bülent Ertuğrul ile 5 soruda ‘3 doz aşı’ bilmecesini ve DSÖ’nün açıklamasını masaya yatırdık.

1) DSÖ bu açıklaması ile ne kastediyor?

“Yapılan her açıklamayı iyi okumak lazım. DSÖ, ‘3. doz gerekli mi, değil mi?’ tartışmasını 2 doz mRNA aşısı olmuş kişiler üzerinden yapıyor. mRNA aşılarının (Pfizer-BioNTech gibi) koruyuculuğu, inaktif (Sinovac gibi) aşılara oranla, daha yüksek ve son çıkan mutasyonlara karşı da bu aşıların oldukça etkili olduğu bilimsel olarak da kanıtlandı.

Aşı karşıtları en ufak kafa karışıklığını hemen bir kampanyaya dönüştürebiliyor o nedenle unutulmamalı ki her açıklama kendi içinde anlamlı. Yani, DSÖ inaktif aşı olanlara ‘3. dozu olmayın’ demiyor.”

2) Türkiye’de neden 3. doz aşılamaya ihtiyaç duyuldu?

“Virüs ilk halinden farklılaşmış durumda. Alfa, Beta, Gama ve şu an bir hayli etkili olan Delta ve Delta Plus varyantları var. Tüm bu varyantlara karşı ise kullanılan farklı aşılar mevcut. Türkiye’de önce inaktif dediğimiz Sinovac aşısı yapıldı. Ancak bu aşının varyantlara etkisinin düşük kalması, aşılama ile oluşan bağışıklığın 3 aydan sonra düşmeye başlaması ve bir süre sonra etkisinin neredeyse kalmadığının tespit edilmesi üzerine 2 doz inaktif aşı olanlar için varyantlara karşı çok daha iyi koruma sağlayan bir 3. doz (hatırlatma dozu) mRNA aşısının yapılması gerekti. Böylelikle bağışıklığın yeniden güçlenmesi, varyantlara karşı da koruyuculuk sağlanması hedeflendi.”

 3) Peki, 3. doz için hangi aşıyı tercih etmeliyiz?

“İlk iki dozunu Sinovac olanlara 3. doz BioNTech aşısı öneriyoruz. Diyelim 3 ay önce (daha önce bu süre 6 ay olarak belirlenmişti) hastalığı atlattınız. O zaman 1 doz BionTech yeterli. Hastalık + 1 doz aşı oldunuz varsayalım. 2. doza ihtiyaç var mı? Aslına bakarsanız yok! Hastalığı atlatanlarda tek doz mRNA aşısı yeterli derece bağışıklık oluşturuyor. Ama sıkıntı şu! Avrupa’da bazı ülkeler en az 2 doz aşı şartı koşuyor! Onun için de ‘2. doz olmak isteyen olsun’ gibi bir yaklaşıma gidildi. Bilimsel olarak ne kadar doğru? Tartışılır.

4) 2 doz mRNA yani BioNTech aşısı oldum. 3. dozu olmalı mıyım?

“Şu anki bilimsel çalışmalar 3. doza gerek olmadığı yönünde çünkü bu aşıların koruyuculukları 2 dozdan sonra çok yüksek. Delta varyantına karşı tek doz BioNTech yüzde 33, çift doz yüzde 88 koruyor. Etkisi 9-12 ay sürüyor. O nedenle 3. doz şimdilik önerilmiyor.”

 5) Önümüzde uzun bir bayram süreci var. Aşılarını olanlar da ise fazlaca bir rahatlama... Bir uyarınız/öneriniz olur mu?

 “Bana kalırsa bu 11 günlük tatilde mümkünse yerinizden kıpırdamayın. Eğer bir yere gidecekseniz de kalabalık ortamlardan uzak durun. Aşı olanların da virüs kapma ihtimali var o nedenle maskeyi hele de kapalı ortamda asla çıkarmayın! Delta varyantının yayılmaya başladığı bir dönemdeyiz! Kolay ve çabuk bulaşıyor. Eğer dikkat etmez, aşılamayı hızlandırmazsak ağustos-eylül gibi bir pik ile karşı karşıya kalabiliriz. Henüz toplumsal bağışıklık oranını yakalayabilmiş değiliz. Delta varyantına karşı tek doz aşının koruyuculuğu yüzde 40 altında. Aman dikkat edelim!”

"HATIRLATMA DOZU ŞART"

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları AD Başkanı Prof. Dr. İlyas Dökmetaş, ‘Neden 3. doz şart?’ sorusuna çocukluk aşılarından örnek veriyor: “Mesela kızamık, suçiçeği, boğmaca, difteri, tetanos aşıları... Bu aşıları hiçbir zaman tek doz ile bırakmayız. Mutlaka sonrasında bir ‘hatırlatma’ dozları olur. Tetanos, çocukluk çağında yapılır, askere gitmeden ve sonrasında da her 10 yılda bir hatırlatma dozu ile devam eder. Aynısı bu aşılar için de geçerli. Özellikle inaktif aşılar (Sinovac) için ‘2 doz yetmeyebilir’ denilerek 3. doza geçildi, ki bu hatırlatma dozu bağışıklık yükseltiyor. mRNA aşıları için ise 3. doz uygulaması henüz net değil!”

"SANATÇILAR DEVREYE GİRSİN"

Prof. Dr. Dökmetaş, bundan birkaç ay önce Türkiye risk haritasında Doğu ve Güneydoğu’nun mavi, ‘en risksiz’ bölgeler olduğunu hatırlatarak bir de uyarıda bulunuyor: “Helal olsun, iyi korunuyorlar’ diye gurur duyduğumuz bu bölgeler şu an aşılamada geri! Bitlis, Siirt, Şanlıurfa, Mardin, Diyarbakır, Muş, Batman, Şırnak, Ağrı ve Bingöl’de aşılama oranları yanlış bilgilendirmelerden, mevsimsel hareketten dolayı hayli düşük!

Toplumsal bağışıklığa ulaşabilmek için sadece batı illerinde aşılama yetmez! Bu harekette hep beraber olacağız. Bir an önce yeni aşı kampanyaları başlatılmalı. ‘Tarlada da aşı yapıyoruz’ demek yeterli değil! Bölgenin fikir önderleri (ağa, şuh, mele, hoca, siyasetçi...) devreye girmeli. Mesela Ahmet Türk gibi... Sanatçılardan Yılmaz Erdoğan, İbrahim Tatlıses gibi... Çıkıp, ‘Aşı olun’ demeleri, belki bir etkinliğe katılmaları özellikle gençler üzerinde etkili olacaktır. Kürtçe ilanlar, tanıtımlar hazırlanabilir.”

Yorumlar (0)
19°
açık
Namaz Vakti 25 Temmuz 2021
İmsak 03:58
Güneş 05:46
Öğle 13:16
İkindi 17:12
Akşam 20:35
Yatsı 22:16
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30