16.06.2021, 20:49

SANATÇI İLE HIYAR ARASINDAKİ FARK…

SANATÇI İLE HIYAR ARASINDAKİ FARK…

Sevda ŞENER’in adını hiç duydunuz mu? Şayet Tiyatro Düşünce Tarihi ile ilgilenen bir meraklı ya da akademisyen değilseniz hiç sanmam. Duymadığınız için de sizi kınamam. Zira, biz sanat tarihçileri  bile ezici bir çoğunlukla, tiyatro sanatı konusunda yazılmış olan kuramsal eserleri okumaktan kaçınırız.

Tembellikten mi, kibirden mi yoksa ihmalden midir bilinmez okumuyoruz işte. Sanıyoruz ki, sanat yalnızca bir yetenek işidir ve her şey sahnedeki  çalışmalar sırasında öğrenilir ve geliştirilebilir… Bu yüzden tuhaf ama bence içi boş bir özgüvenle kitaplara pek ihtiyaç duymaz, onlara başvurmayız. Hatta işi o kadar uç noktaya götürmüşüz ki, üniversitelerin tiyatro bölümlerinde bile kuramsal tiyatro dersleri verilmesinden alerji duyar ve yakınırız. Öyle ki, aramızdan bazıları, okuduğumuz kitaplardaki teorik ve kuramsal bilgilerin sahnede yeteneklerimize ve yaratıcılığımıza ket vurabileceği, öznel yaratıcılığı kısıtlayacağı endişesi bilen taşıyorlar.

Sevda ŞENER Hanımefendi işte bu okuma kısırlığımız yüzünden gözden kaçırdığımız, ıskaladığımız, araştırma ve kitaplarındaki müthiş tiyatro teorilerinden mahrum olduğumuz çok değerli bir tiyatro mütehassısı ve yazarıdır. İşte bu değerli araştırmacı tam da bu noktada, şu tespiti yapmıştır; “Yaratıcılığın sanatçıya özel bir ayrıcalık olarak bağışlanmış bir Tanrı vergisi olduğu inancı öylesine baskındır ki, yaratıcılık ile yetenek, yetenek ile bilgi birikimi, bilgi birikimi ile dünya görüşü arasındaki ayrım, tiyatro konusunda yapılan kongrelerde, açık oturumlarda pek tartışılmaz. Bu yüzden, tiyatro yapanların, sırası gelip de sorulduğunda açıkladıkları sanat anlayışları, politik eğilimleri, tiyatromuzun bugünkü durumu ve sorunları hakkındaki görüşlerin çoğunlukla basmakalıp genellemelerin bir tekrarı olduğu görülmüştür.”

Nasıl ama? Haksız sayılır mı? Soruyorlar bazen bize; “Tiyatro anlayışınız nedir?”  Zarrrrrttt! Cevap yok veya zırvalıyoruz. “Tiyatro ile topluma ne mesajı vermek istiyorsunuz?” Zıırrrrtttt! “Efendim, tiyatromuzun  ve gittikçe ıssızlaşan salonların geleceği hakkında ne söyleyeceksiniz?” Eeee, ööööö, salonlar mı, tiyatromuzun geleceği hakkında mı, kem küm, yani şöyle ki… “Efendim bu söylediklerinizi zaten biliyoruz, bize daha özgün bir şeyler söyleyebilirseniz çok seviniriz.” Tabi ki, eeeee, ııııııı, ooooo, yani, ööööö, Nazım eeeee, Samuel Beckett  öööö, Kafka böööö, Mollier, Sartre, Milan Kundere meeeee, Deve Kuşu Kabare… Salt edimsel ve edilgen performans carrrttt…

Halimiz biraz böyle hıyarca değil mi? Kuramsal bilgilerden mahrum kalan boş ve kof kafalarla, sadece sahne uygulamalarına odaklı ve oradan beslenen tın tın beyinlerle verilen cevaplar, bu neviden, birbirinin tekrarı basmakalıp, içeriksiz ve bayat cevaplar değil mi? Yani Sevda ŞENER, hocamız bu tespitlerinde haksız mıdır Allah aşkına? Üstelik tespitlerinin devamında bize giydirmeye ve dillerimizi deniz anası tahriş etmiş gibi lâl edip,  mahcubiyetten  konuşamaz hale getirmeye devam ediyor; “ Bu genellemeleri ilk kez aklın süzgecinden geçirmeye, yeni bilgilerin ışığında değerlendirmeye nedense yanaşılmaz. Eğitim yöntemimiz olan ezberleyerek öğrenme, ezbere konuşma, ezbere değer yargılarını savunma, ezbere ülkü, ezbere inanç, sanat düşüncesini de kuşatmış durumdadır. Örneğin Batı Taklitçiliği derken neyi karşımıza aldığımız, çağdaşlık derken neyi anladığımız, eskiyi överken neden söz ettiğimiz, yenilikçi olayım derken ne getirmek istediğimiz bir türlü aydınlığa kavuşmamıştır.''

Sanatçı ile hıyar arasındaki fark nedir sorusunun cevabı dikkatli okuyanlar için Sevda Hoca’nın bu satırlarında… Sanatçılar mutlaka okumalı, hem de çok okumalı kardeşim. Sadece sahnedeki uygulamalar ve çalışmalar bize ve seyircilere yetmez. Yanımıza yaklaşan yeniyetme bir muhabirin ya da kolejlerin tiyatro kulüplerinden röportaj yapmak için gönderilmiş olan cin bakışlı talebelerin sordukları alan sorularına, şöyle kendimizden emin bir güvenle, hiç takılmadan, akıcı bir dille ve sağlam bilgilerle  takır takır cevap verebilmek için kuramsal kitapları da okumalıyız. En azından icra ettiğimiz sanat dalıyla ilgili kitaplar…

Sevda ŞENER, tiyatro ağırlıklı kitaplarını büyük bir ilgi, şevk ve iştiyakla okuduğum çok muazzez bir araştırmacı ve mütehassıstır. O, tiyatro düşüncesinin ve tarihinin mütehassısı olan mükemmel bir kuramcıdır.

Peki kimdir bu değerli insan?

Sevda ŞENER elbette ki, öncelikle bir tiyatro kuramcısı ve teorisyenidir. Uluslararası ünü olan bir gurur kaynağımızdır.

1928’de İstanbul’da doğmuştur. 1950 yılında, Ankara Üniversitesi DTCF İngiliz Dili ve Edebiyatı Kürsüsü’nden mezun oldu. Her İngiliz Edebiyatı mezunu gibi, o da İngiliz Tiyatrosu’nun dâhisi ve üstadı William SHAKESPEARE’den etkilendi. Onun tüm tiyatro eserlerini ve kuramlarını okudu, analiz etti. 1958 yılında, aynı fakültede o yıl açılan Tiyatro Enstitüsü’nün ilk asistanı olarak akademik kariyerine başladı. 1962 yılında doktor, 1967 yılında doçent, 1972 yılında profesör oldu. Bu arada tiyatro ihtisasını daha da ilerletmek için, İngiltere’de Bristol Üniversitesi’nde ve Avusturya Viyana Üniversitesi’nde birer sömestr tiyatro eğitimi aldı.

Yurda döndüğünde, tiyatro kuramları, dramaturgi, eleştiri kuramları, çağdaş sanat, estetik, modern ve post modern sonrası tiyatro gibi konularda dersler verdi. 1976-1981 ve 1985-1993 yıllarında DTCF Tiyatro Bölüm Başkanı olarak görev yaptı ve başka üniversitelerde de tiyatro dersleri verdi. Hocamızın burada sayamayacağımız kadar çok tiyatro ödülü vardır. Onları yazmayacağım.  Halen çeşitli sanat ve sosyal bilimler dergilerinde, tiyatro hakkında eleştirel ve kuramsal yazılar yazmaktadır. Uluslararası Tiyatro Enstitüsü Türkiye Millî Merkezi (ITI), Tiyatro Eleştirmenleri Derneği, Felsefe Kurumu, Dil Derneği ve Edebiyatçılar Derneği üyesidir.

22 Temmuz 2014 yılında, hayata gözlerini yuman Sevda ŞENER’in bir çoğu DTCF tarafından yayınlanan  -Musahipzâde Celal ve Tiyatrosu- Çağdaş Türk Tiyatrosu’nda Ahlak, Ekonomi, Kültür Sorunları- Çağdaş Türk Tiyatrosu’nda İnsan- Oyundan Düşünceye- Yaşamın Kırılma Noktasında Dram Sanatı- Oyunlar ve Gerçekler- ve -Dünden Bugüne Tiyatro Düşüncesi- adlı  kitaplarını, büyük bir sabır ve uğraşla sahaflardan ve kitapçılarda buldum ve kütüphaneme koydum.  Bu kitaplardan en yenisi ve güncel olanı, Dost Kitabevi tarafından yayınlanan ve tüm okuyuculara  okumalarını şiddetle tavsiye ettiğim “Dünden Bugüne Tiyatro Düşüncesi” adlı kitabıdır. Bendeki 7. Baskısı olup 2012 Mayıs’ında Ankara’da yayımlanmıştır.   

Sadece, tiyatro sanatının sahneden başka hiçbir yerde geliştirilemeyeceğine inanmış olan dogmatik ve tembel dinozorların  değil,  sanat ve özellikle tiyatro kültürünü geliştirmek isteyen herkesin anlayabileceği türden ve okurken zevk duyabileceğiniz güzellikte bir kitaptır.

   

Yorumlar (0)
19°
açık
Namaz Vakti 25 Temmuz 2021
İmsak 03:58
Güneş 05:46
Öğle 13:16
İkindi 17:12
Akşam 20:35
Yatsı 22:16
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30