14.05.2021, 21:26

Töre’nin Ayşe’si

Üstad dergi çıkarmış, sıkıştığı yerde örtülü ödenekten Menderes bir miktar para aktarmış, laf mı? Aktarsın tabii… Bir mısraın değerini ölçecek devlette kim var ki? Sorulması gereken sual şudur: Niçin Töre hiçbir dönem devlet desteği almadı da bir zamanlar 16 bin olan satışı yüz binleri bulmadı?

Sancı ile başladı maceramız. Emine Işınsu, 12 Mart’a giden süreçteki Türkiye’nin romanını yazdı. Sancı işte o sancılı dönemin 68 kuşağının ülkücü atmosferinin romanıdır. Onların bir kısmı genç yaşta hayatlarından oldular, bir kısmı şimdilerde siyasete yön veriyorlar. Dursun Önkuzu’nun şehadetinin ayrıntıları, solukları yeni kuşaklara hayat veriyordu.

Emine Abla bizim kuşağın handiyse bütün genç kızlarının idolü idi. O dâvânın hem merkezinde idi hem de erişilemeyecek kadar uzakta, kendi töresinde yaşıyordu.

Töre onun sevdası idi. Nasıl olmasın ki? Annesi Halide Nusret Zorlutuna ile birlikte çıkardığı Ayşe adlı dergiyi Töre’ye dönüştürmüştü. Daha doğrusu dönüşmesine izin vermişti. Sadi Somuncuoğlu, daha sonra Töre ve Devlet yazıhanesi olacak yerde ilk Ülkü Ocakları’nın bir nevi kültür ve sanat birimini İskender Öksüz ile birlikte oluştururken Ayşe dergisinin Töre olmasını tavsiye etmiş, Emine Abla da teşkilatçılığı gereği itiraz etmemişti. Kolay mı anne yadigârını teşkilata devretmek? Bu duyguyu bilirim, kendi ideali ile kitlelerin idealini bütünleştirmek arzusu, dâvâya adanmışlık… Öyle olmasa 1976’da merhum babamın bütün servetiyle matbaa alıp teşkilata bağışlamazdık. Hayatını bu uğurda ortaya koyanlar varsa kanımız, servetimiz, ömrümüz feda olsun ne çıkar?

Ömrünü inandığı dâvâya adadı IşınSu. Su gibi berraktı, su gibi akan bir ömrü oldu. Aktı bizim çağımıza ve geldiği gibi ak, duru, bereketli gitti. Emine Abla Türk edebiyatının Üç Turunçları arasından en genciydi. Samiha Ayverdi, Safiye Erol ve Emine Işınsu… Fikir ve Sanat dünyamızda Töre’ydi o. Tıpkı Çınarlı’nın Hisar’ı gibi…

Annesinin kendisi için yazdığı şiirde ne deniyorsa, kişiliğinin mümeyyiz vasfı olarak onları hep korudu.

Halide Anne, gökten yıldızları ona oyuncak yapmıştı, Emine Hanım da hep o yıldızlarla oynadı. Baharları yoluna sermişti annesi, o da o yolda kâh sevdalı kâh çileyi neş’e yaparak koşturup durdu. Ay ışığının güllere sarılıp başına taç yapıldığını biliyordu nedense?.. Hep hüzünleri bertaraf eden ışıklı bir yüzü vardı. Sesi rüzgâr gibiydi, tatlı ve serin esen bir rüzgâr gibi… Son romanlarında tasavvuf yolculuğu da annesinin ona yazdığı şiirin son mısralarındaki sırdır âdeta:

Sesin bir rüzgârdır, tatlı ve serin

Gönlümdeki mâbet senin eserin

Rûhuma gülerken güzel gözlerin

Göklerdeki sırra eresim gelir”

Babası Vecihi Paşa, annesi şair Halide Nusret. Vatan müdafaasının her iki veçhesi onun tabiatında buluştu. Bir kurmay zekâsı ile milli kuvvetler cephesi inşa edebiliyor, müdafaa hattını perçinliyordu; bir gergef işler gibi, bir tezhip çizer gibi kelimeleri ince ince diziyordu. Türklüğün ve inancının estetize edilmiş bütüncüllüğü denince onun hayatını örnek versek yanlış olmaz. Sevdiği adam da ülkücü idi, adandığı dâvâ da… Safiye Erol’un tamamlanmamış aşkı onda huzura ermişti. Çile zevk olmuş, dilek adlı saraya varmıştı.

Töre’yi on yılı aşkın süreyle çıkardı. Bizim için lider-teşkilat-doktrin üçlemesinde yepyeni bir açılım olan yüzyıllık organik milliyetçiliğin muhasebe yapma fırsatı bularak evrilmesi orada gerçekleşti. Mesela Erol Güngör’ün o ilk muhasebe, özeleştiri sayılabilecek Gökalp eleştirileri ilk orada yayınlandı.

Töre’nin ikinci faslında bulunduk. Maddî imkânsızlıklardan ötürü çıkmayan dergiyi bir gazoz firması sahibi destekledi ve onun fabrikasında dergi heyeti toplanmaya başladı. Muhtar Tevfikoğlu aksakal olarak o toplantıları idare ediyordu. Bu toplantılar, bendeniz ve Nihat Genç gibi gençlere de seksen sonrasındaki Mamak cehenneminin ardından terapi gibi gelmişti. Son yıllarda da Ömer Faruk Beyceoğlu üstlendi Töre’yi çıkarmayı. Kabakçı Konağında (ki Hamamönü yeni ortamımızdı) Töre Toplantıları tertip etti.

….Üstad dergi çıkarmış, sıkıştığı yerde örtülü ödenekten Menderes bir miktar para aktarmış, laf mı? Aktarsın tabii… Bir mısraın değerini ölçecek devlette kim var ki? Sorulması gereken sual şudur: Niçin Töre hiçbir dönem devlet desteği almadı da bir zamanlar 16 bin olan satışı yüz binleri bulmadı?

Milliyetçilerin içinde bulunduğu hazin tablo, onu evvelkilere götürdü. Bugünden nereye kaçar ki yazar zaten? Mâziye… Şanlı mâzi belki yaralarımızı sarar. Kafes’te işlemiştik Niyazi Mısrî’yi, Emine Abla da Niyazi Mısrî’yi yazdı; boşuna değildi. Hacı Bayram’ı yazdı, Yunus Emre’yi yazdı. Bütün Türk dünyasındaki hayatları romanlarında işlemişti zaten. Ak Topraklar, Azap Toprakları, Çiçekler Büyür, Tutsak gibi romanlarında bir zamanlar esir Türk illeri dediğimiz yitirdiğimiz vatanlardaki soydaşlarımızın dramlarını ele aldı.

Kısa süreli hafıza ile uzun süreli hafıza yoğun iletimde ise işleyen bir zihnin kavramsal inşa melekesi durmaz. Yaşadığımız günlerin kötü uyaranları, hatlar arasında kopukluk meydana getirir masum ve hep iyiliğe çalışan bilinçte. Öyle de oldu.

Ve yirmiyi aşkın roman yazan, Töre gibi mühim bir edebiyat mahfilinin önce ablası sonra anası olan ve fakat her devirde güzel kalmayı bilmiş ve güzel kelimeleri gergef gibi işleyen Emine Işınsu hafızasıyla başını derde soktu. Zaman kötüye gidiyordu ve unutmaktan başka çare kalmamıştı. Son iki yıl güzel kelimelerini yitirmenin hüznünü yaşadı. Yağmur’a “güzel kelimelerimi bulamıyorum” diyordu.

Hacı Bayram’ı boşuna yazmadı ve Hacı Bayram Camii’nin musalla taşından uğurlandı.

Her yeni kitabı gelirdi birer muştu gibi

Emine Abla son eseriyle cennete uçtu gibi…

Bize de bir sitem ve tahassüs kaldı. Son Hacı Bayram buluşmasına şahitlik edemediğimizden…

Ruhu şad, mekânı cennet olsun.

Yorumlar (0)
19°
açık
Namaz Vakti 19 Haziran 2021
İmsak 03:24
Güneş 05:25
Öğle 13:10
İkindi 17:10
Akşam 20:46
Yatsı 22:38
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30